MADEN-MERMER
İlgili kanun ve mevzuatlar ışığında ;İlimiz ve Ülkemizdeki maden sektörünün alt sektörü mermer sektörü ile ilgili bilgiler paylaşılacaktır.
MADEN KANUNU UYGULAMA YÖNETMELİĞİ Maden Kanunu Uygulama Yönetmeliği
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından
Resmi Gazete Tarihi: 03/02/2005 Resmi Gazete Sayısı: 25716
http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/716.html
Kanunun tam metnine yukarıdaki linki tıklayarak ulaşabilirsiniz.Maden arama izni yeni kanunla 15 gün ile sınırlandırılmış.Buna ek olarak birinci grup madenler arama izni alınmaksızın aranabiliyor.Bu madenler;
I. Grup madenler
a) İnşaat ile yol yapımında kullanılan ve tabiatta doğal olarak bulunan kum ve çakıl, %80′nin altında SiO2 içeren kum, ariyet malzemesi ve SiO2 oranına bakılmaksızın denizlerdeki kum ve çakıllar I (a) Grubu madenlerdir.
b) Tuğla-kiremit kili, Çimento kili, Marn, Puzolanik kayaç (Tras) ile çimento ve seramik sanayilerinde kullanılan ve diğer gruplarda yer almayan kayaçlar ile;
1) %25′den az Al2O3 içeren killer,
2) %50′den az montmorillonit minerali içeren kayaçlar,
3) %50′den az illit minerali içeren kayaçlar,
4) %50′den az zeolit minerali içeren kayaçlar,
5) Na2O ve K2O toplamı %5′ den az olan kayaçlar,
I (b) Grubu madenlerdir.
Ruhsat/sertifika müracaat esasları
Madde 10 - Müracaatlar aşağıdaki esaslar doğrultusunda yapılır.
a) Müracaatlar, I (b) Grubu madenlerde 50 hektarı, II. Grup madenlerde 100 hektarı, III. Grup madenlerde 500 hektarı, IV. Grup madenlerde 2000 hektarı ve V. Grup madenlerde ise 1000 hektarı geçmeyecek şekilde yapılır. b) Müracaatlar; 6 derecelik dilim esas alınarak, yirmi noktayı geçmeyecek şekilde, yedi basamaklı koordinatlar ile 1/25000 ölçekli pafta adı yazılarak yapılır. Pafta sayısı dördü geçemez. T alep edilen alanla ilgili en az bir pafta adının belirtilmesi zorunludur. c) Müracaat edilen alanın koordinatları, saat ibresi dönüş yönünde sağa (y), yukarı (x) olarak verilir. Müracaatlar tek poligon olarak yapılır. Bu maddedeki esaslara aykırı müracaatlar geçersiz sayılır. Müracaat harcı iade edilmez.
Maden grupları
II. Grup madenler
Mermer, Dekoratif taşlar, Traverten, Kalker, Dolomit, Kalsit, Granit, Siyenit, Andezit, Bazalt ve benzeri taşlardır.
III. -
( Değişik fıkra: 15/07/2007 - 26583 S.R.G Yön\2.mad ) Grup madenler Deniz, göl ve kaynak sularında eriyik halde bulunan tuzlar,
Doğal gaz, jeotermal ve petrol alanlarının dışında bulunan karbondioksit (CO2) gazı,
Kömür, linyit, turba ve bataklık kökenli metan gazı,
IV. grup madenleri eriyik olarak içeren ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu kapsamına girmeyen çeşitli amaçlarla kullanılan gaz ve sular.
IV. Grup madenler Kanunda isim olarak sayılmış;
a) Endüstriyel hammaddeler,
Kaolen, Dikit, Nakrit, Halloysit, Endellit, Anaksit, Bentonit, Montmorillonit, Baydilit, Nontronit, Saponit, Hektorit, İllit, Vermikülit, Allofan, İmalogit, Klorit, Sepiyolit, Paligorskit (Atapuljit), Loglinit ve bunların karışımı killer, Refrakter killer, Jips, Anhidrit, Alünit (Şap), Halit, Sodyum, Potasyum, Lityum, Kalsiyum, Magnezyum, Klor, Nitrat, İyot, Flor, Brom ve diğer tuzlar, Bor tuzları (Kolemanit, Uleksit, Borasit, Tinkal, Pandermit veya bünyesinde en az %10 B2O3 içeren diğer Bor mineralleri), Stronsiyum tuzları (Selestin, Stronsiyanit), Barit, Vollastonit, Talk, Steattit, Pirofillit, Diatomit, Olivin, Dunit, Sillimanit, Andaluzit, Dumortiorit, Disten (Kyanit), Fosfat, Apatit, Asbest (Amyant), Manyezit, Huntit, Tabiî Soda mineralleri (Trona, Nakolit, Davsonit), Zeolit, Pomza, Pekştayn, Perlit, Obsidyen, Grafit, Kükürt, Flüorit, Kriyolit, Zımpara Taşı, Korundum, Diyasporit, Kuvars, Kuvarsit ve bileşiminde en az %80 SiO2 ihtiva eden Kuvars kumu, Feldispat (Feldispat ve Feldispatoid grubu mineraller), Mika (Biyotit, Muskovit, Serisit, Lepidolit, Flogopit), Nefelinli Siyenit, Kalsedon (Sileks, Çört), Harzburgit, Radyolarit.
b) Enerji hammaddeleri,
Turba, Linyit, Taşkömürü, Antrasit, Asfaltit, Bitümlü Şist, Bitümlü Şeyl, Radyoaktif Mineraller (Uranyum, Toryum, Radyum), Leonardit .
c) Metalik madenler
Altın, Gümüş, Platin, Bakır, Kurşun, Çinko, Demir, Pirit, Manganez, Krom, Civa, Antimuan, Kalay, Vanadyum, Arsenik, Molibden, Tungsten (Volframit, Şelit), Kobalt, Nikel, Kadmiyum, Bizmut, Titan (İlmenit, Rutil), Alüminyum (Boksit, Gipsit, Böhmit), Nadir toprak elementleri (Seryum Grubu, Yitriyum Grubu) ve Nadir toprak mineralleri (Bastnazit, Monazit, Ksenotim, Serit, Oyksenit, Samarskit, Fergusonit), Sezyum, Rubidyum, Berilyum, İndiyum, Galyum, Talyum, Zirkonyum, Hafniyum, Germanyum, Niobyum, Tantalyum, Selenyum, Telluryum, Renyum.
V. Grup madenler
Kanunda bu Grup altında sayılan kıymetli ve yarı kıymetli minerallerdir.
Elmas, Safir, Yakut, Beril, Zümrüt, Morganit, Akuvamarin, Heliodor, Aleksandirit, Agat, Oniks, Sardoniks, Jasp, Karnolin, Heliotrop, Kantaşı, Krizopras, Opal (İrize Opal, Kırmızı Opal, Siyah Opal, Ağaç Opal), Kuvars kristalleri (Ametist, Sitrin, Neceftaşı (Dağ kristali), Dumanlı Kuvars, Kedigözü, Avanturin, Venüstaşı, Gül Kuvars), Turmalin (Rubellit, Vardelit, İndigolit), Topaz, Aytaşı, Turkuaz (Firuze), Spodümen, Kehribar, Lazurit (Lapislazuli), Oltutaşı, Diopsit, Amozonit, Lületaşı, Labrodorit, Epidot (Zeosit, Tanzonit), Spinel, Jadeit, Yeşim veya Jad, Rodonit, Rodokrozit, Granat Minarelleri (Spesartin, Grosüllar Hessanit, Dermontoit, Uvarovit, Pirop, Almandin), Diaspor Kristalleri, Kemererit, Krizoberil, Fenakit, Taaffeit, Oyklas, Krizolit, Zebercet, Uvit, Siberit, Akroit, Safirin, Praziolit, Sarder, Karneol, Jaspis, Moldavit, Enstatit, Aktinolit, Ateş Opal, Brazilianit, Vezüvyan (İdokras), Kordiyerit, Sfen Kristalleri, Dioptas, Apofillit, Prehnit, Petalit, Fibrolit, Benitoid, Sanidin, Bitovnit, Andezin, Adularya, Skapolit, Natrolit, Hayün, Pektolit, Polusit (Polluks), Datolit, Kornerupin, Danburit, Sinhalit, Kurnokovit, Lazulit, Ambligonit, Sodalit, Krizokol, Vardit, Nefrit, Sedef, Operkül.
Arama faaliyetleri Madde 13- II. Grup, III. Grup, IV. Grup madenler için arama ruhsatı ve V. Grup madenler için arama sertifikası alınmadan arama faaliyetlerinde bulunulamaz.
Arama faaliyet döneminde ruhsat alanlarında;
a) Jeolojik prospeksiyon,
b) Topografik ve jeoloji haritaları ile kesit çalışmaları,
c) Numune alımı,
d) Jeofizik araştırmalar,
e) Sondaj, yarma, galeri ve kuyu açma,
f) Uzaktan algılama, uydu fotoğrafları
ile değişik yöntem ve teknolojiler
kullanılarak aramaya yönelik diğer faaliyetler de yapılabilir. Arama ruhsat süresi sonunda işletme ruhsatı talep edilebilmesi için arama faaliyetlerinde bulunulması zorunludur.
Arama faaliyet raporları
Madde 14 - Arama ruhsatı/sertifikası sahipleri, ikinci yılın sonuna kadar en az bir adet Ek Form-5′e uygun olarak hazırlanmış arama faaliyet raporu vermek zorundadır.
Arama faaliyet raporları, yapılan arama faaliyetinin niteliğine göre jeoloji mühendisi, maden mühendisi, jeofizik mühendisi veya mühendislerince hazırlanır. Faaliyet raporları, hazırlayan mühendis veya mühendisler ile ruhsat sahibi veya kanuni vekilince imzalanır.
Arama faaliyet raporunda; yapılmış arama çalışmaları, bu çalışmalardan elde edilen bulgular ve bunların sonuçları yer alır.
Arama faaliyet raporlarının süresinde verilmemesi halinde teminat irat kaydedilir. İrada neden olan arama faaliyet raporu istenmez. Ruhsat sahibinin arama ruhsat süresini uzatma talebinde bulunması veya sevk fişi talep etmesi durumunda, arama faaliyet raporu vermesi, işletme ruhsatı talep etmesi durumunda ise madenin rezerv bilgilerini de içeren arama faaliyet raporunu vermesi zorunludur. II. Grup, III. Grup ve IV. Grup işletme ruhsatı için müracaat
Madde 18 - Arama ruhsat süresi sonuna kadar, tespit edilen madenin rezerv bilgilerini de içeren arama faaliyet raporu, faaliyet sonrası işletme alanının çevre ile uyumlu hale getirilmesini de içeren en az bir maden mühendisi tarafından imzalanan Ek Form-6′ya uygun olarak hazırlanmış işletme projesi ve talep harcının eksiksiz ödendiğine dair belge ile müracaatta bulunulması halinde işletme ruhsatı hakkı doğar. İşletme projesinin, ruhsat sahibi veya kanuni vekilince de imzalanması zorunludur. Arama faaliyeti sonrası görünür, muhtemel ve mümkün rezerv sınırlarının ve büyüklüğünün tespit edilebilmesi için cevherin ortalama tenörü, kalitesi veya madenin cinsine göre cevher damar kalınlıkları, kömür için kalori değeri, mermer için üretim kapasitesi, su ve gazların konsantrasyonu, debisi, kapasitesi belirlenir. İşletme projesinin hazırlanmasında kullanılacak verilerin belirlenebilmesi için gerekli aramaların yapılmış olması ve bu faaliyetlerin rezerv bilgilerini içeren arama faaliyet raporu ile belgelenmesi zorunludur.
Ruhsatların üst üste verilmesi
Madde 25 - Aynı grup ruhsatlar birbiri üzerine verilemez. Ayrı grup ruhsatlar ise üst üste verilebilir. Aynı veya ayrı grup maden ruhsatlarının işletme izin alanlarının üst üste talep edilmesi durumunda, Genel Müdürlükçe projeler üzerinde ve/veya yerinde inceleme yapılır. Sahada yapılan detay arama faaliyetleri, jeolojik yapı, cevherleşmenin özellikleri, maden rezervleri, yatırım ve tesisler göz önünde bulundurularak değerlendirme yapılır. Kazanılmış haklar korunmak kaydı ile kaynak kaybına neden olmayacak, maden işletmeciliğini ve işletme güvenliğini tehlikeye düşürmeyecek şekilde, ayrı ayrı çalışma imkanı bulunduğunun tespiti halinde ayrı gruplarda işletme izinleri verilebilir. Bu mümkün değilse öncelik hakkı esas alınarak faaliyete izin verilir. ( Ek fıkra: 15/07/2007 - 26583 S.R.G Yön\3.mad) Taşkömürü, linyit ve turba işletme izinleri üzerine III. Grup müracaatlar kabul edilemez. Ancak, 2000 hektardan daha az olan maden ruhsatı işletme izin alanları ile 100 hektardan daha az olan mermer ruhsatı işletme izin alanları üzerine I (b) Grubu işletme izni verilmeyeceği gibi I (b) Grubu maden işletme izni üzerine de IV. Grup veya II. Grup işletme izni verilmez. Bununla birlikte, farklı gruptaki işletme ruhsatlarının aynı kişiye ait olması veya talep sahiplerinin aralarında mutabakat sağladıklarını belgelemeleri halinde üst üste işletme izni verilir.
ONİKİNCİ BÖLÜM : BULUCULUK HAKKI
Buluculuk hakkı
Madde 68 - Ruhsat sahibi, arama veya işletme ruhsatı süresince hazırlanan koordinatları içeren teknik raporlar ile birlikte görünür rezerv olarak bildirdiği ve Genel Müdürlük tarafından yapılan tetkiklerde varlığı tespit edilen madenlerin bulucusu sayılır. Bu hakkın talep edilmesi durumunda ruhsat sahibine Ek Form-14′deki buluculuk belgesi verilir.
Ruhsatın devir edilmesi durumunda buluculuk hakkı sahibi bu hakkını ruhsat ile birlikte devir edebilir. Bildirilen görünür rezervin bitmesi halinde buluculuk hakkı sona erer. Buluculuk hakkının hesabı hakkı, ocak başı satış tutarının % 1′idir. Buluculuğa konu madenin bulucusu dışında bir başkası tarafından işletilmesi halinde, bu alandan bir yılda üretilen maden için tahakkuk eden buluculuk hakkı her yıl Haziran ayı sonuna kadar bu alanda üretim yapan kişiler tarafından hak sahibinin hesabına yatırılır. Ruhsatın iptal edilmesi durumunda, ihaleden ruhsatı alan kişinin üretim yaptığı madenin buluculuk hakkını süresi içinde buluculuk belgesi sahibine ödemesi zorunludur.
Hazine, devlet ve orman alanlarındaki faaliyetlerde ödenecek devlet hakkı
Madde 77 - Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerde yapılan madencilik faaliyetlerinden Devlet hakkı %30 fazlasıyla alınır.
Bu yerlerin Devlet ormanlarına rastlaması ve Çevre ve Orman Bakanlığınca verilen iznin beş hektarı geçmemesi halinde, bu alana ait fazla alınan Devlet hakkı ile ağaçlandırma bedeli, Orman Genel Müdürlüğünün ilgili hesabına yatırılır. Bir ruhsat sahasında defaten verilen iznin beş hektarı geçmesi halinde, beş hektarı aşan kısımdan fon bedelleri hariç orman mevzuatı hükümlerine göre diğer bedeller alınır. Beş hektarı aşan kısımdan %30 fazla Devlet hakkı alınmaz.
Üretilen hammaddenin kendi tesisinde kullanılması
Madde 78 - Ürettiği tüvenan madeni yarı mamul veya mamul hale getirmek üzere işlemek amacı ile yurt içinde kendine ait tesisinde işleyip ek katma değer sağlayan ruhsat sahiplerinden, bu tesislerde üretimde değerlendirilen maden miktarı için Devlet hakkının %50’si alınmaz. I.Grup madenler ve mıcır ile kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddesi yukarıda belirtilen teşvikten yararlandırılmaz. Devlet hakkının dağıtılması
a) %50’sini özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresinin banka hesabına
b) %50’sini Hazine hesabına aktarılmak üzere ruhsat sahibinin bağlı olduğu vergi dairesine,
yatırır ve yatırdığına dair makbuz suretlerini Genel Müdürlüğe verir. Süresinde ödenmeyen Devlet hakkına, tahsil edilmesi gereken ayın son gününden tahsil edildiği tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre gecikme zammı oranında faiz u ygulanır. Buluculuk hakkı ödenmesi
Madde 80 - Buluculuk hakkı olan ruhsatlarda yıllık ocak başı satış tutarının %1′i buluculuk hakkı olarak ruhsat sahibi tarafından Haziran ayı sonuna kadar ilgili kişi hesabına yatırılır.
Buluculuk hakkı, ilgili kişi, kurum ve kuruluşca takip edilir.
Belediye payı ödenmesi
Madde 81 - Maden işletmelerinin belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde olması durumunda, üretilen madenin ocak başı satış tutarının %0,2’si belediye payı olarak ruhsat sahibi tarafından Haziran ayı sonuna kadar ilgili belediyeye ödenir.
Belediye payı, ilgili tarafından takip edilir.
Orman ve çevre açısından Maden kanununu değerlendirdiğimde şöyle bir kanıya sahip oldum. Buluculuk Hakkı o madenden elde edilen gelirin %1 ine tekabül ediyor ve maden devredilse de madendeki bildirilen rezerv sona erene kadar devam ediyor.Buluculuk hakkı ile ilgili araştırmalarıma devam edeceğim,enteresan bir konu..Yazı kendiliğinden bir teze dönüşecek sanırım süreç içerisinde.Sektörün faydaları ile birlikte zararları da işlenecek bu sayfada.Amacımız doğaya saygılı ve bilinçli hareket edilmesini sağlamak.Özellikle o yörede yaşayan insanların beden işçiliğinin dışında beyin olarak da sektörde yer almalarını sağlamak.Konunun diğer boyutları ile ilgili yorumları içeren gazete ve internet haberleri aşağıda verilmiştir.
20 Ekim 2005
|
|
Çok Uluslu Madencilik Şirketlerinin işini kolaylaştıracak son yönetmelik de çıktı. Sağlık Bakanlığı’nın “Gayri Sıhhi Müesseseler Yönetmeliği” ile İçişleri Bakanlığı’nın “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik” yürürlükten kaldırıldı, bunların yerine Bakanlar Kurulu tarafından “İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik” düzenlendi.
Önce, 2004 yılının 5 Haziran Dünya Çevre Gününde yürürlüğe giren, “5177 Sayılı, Maden Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun”, ile Maden Yasası ve madencileri ve madencilik faaliyetini ilgilendirebilecek pek çok yasada değişiklik yapıldı. Bu yasa değişikliği ile her yerde madencilik yapılması olanağı sağlandı. Yasa değişikliği ile “her yarde” yapılacak madencilik faaliyetlerinin nasıl yapılacağı, Çevresel Etki Değerlendirme ve Garrisıhhi Müessese izinlerinin nasıl verileceğinin, Bakanlar Kurulu’nun çıkartacağı yönetmelikle düzenlenmesi öngörüldü.
Yasa değişikliği, pek çok yönetmelikte değişikliğe yol açtı. Çevre ve Orman Bakanlığı “Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”ni değiştirdi; içme suyu havzalarında mutlak koruma alanı 300 metreden, 100 metreye düşürüldü, orta mesafe koruma alnından itibaren su havzaları madencilik faaliyetlerine açıldı. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından “Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik” değiştirildi; sulu ve kuru tarım alanları madencilik faaliyetlerine açıldı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, “Maden Kanunu Uygulama Yönetmeliği”ni değiştirdi, madencilere yasanın sınırlarını zorlayan kolaylıklar getirildi.
Bakanlar Kurulu iki tane yönetmelik çıkardı. Birincisi; “Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği”, diğeri de başta sözü edilen, “İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik”.
Bu iki yönetmeliğin pek çok ortak yanı var. En önemli olanı, adlarının yönetmelik olmasına karşın, yönetmelikten daha üstün bir hukuk normu niteliğinde düzenlenmiş olmaları, yönetmelik olmaktan öte tüzükmüş gibi hatta yasaymış gibi kurallar getiriliyor. Oysa, yasa ise Yasama Organı yani TBMM tarafından çıkartılması gerekir, tüzük ise öncelikle Danıştay’ın incelemesinden geçmesi gerekirdi. Burada, Yürütme Organı, Danıştay’ın denetiminden kaçarak, Yasama Organı gibi davranmış.
Bu iki yönetmeliğin diğer ortak yönü de “doğal dengenin korunması, çevre kirlenmesinin önlenmesi, dolayısıyla insan ve diğer canlıların sağlıklı yaşamlarının sağlanması” kaygılarını taşımamaları…
Burada sözü edilen yasa değişikliği CHP tarafından Anayasa Mahkemesi’ne götürüldü, yönetmelikler için de TMMOB’ye bağlı Çevre, Jeoloji, Metalurji ve Ziraat Mühendisleri Odaları tarafından Danıştay’da iptal davaları açıldı. www.sendika.org
|
�
